Zapewne każdemu z nas choć raz zdarzyła się w sklepie sytuacja, w której kasjer nie miał jak wydać reszty. Jedni szukają wówczas sposobu, by rozmienić pieniądze, inni odmawiają sprzedaży. Czy kasjer ma obowiązek wydawania reszty? Czy może odmówić sprzedaży, gdy w kasie nie ma drobnych?

Zawód: kasjer sprzedawca

Wielu klientów przekonanych jest, że praca kasjera to łatwe i nieskomplikowane zajęcie. Na portalach internetowych bez trudu można znaleźć oferty pracy dla kasjera w Katowicach lub innych miastach, które nie stawiają przed kandydatami wygórowanych wymagań.

W rzeczywistości jednak bycie sprzedawcą to stresujące i dość odpowiedzialne zajęcie. Kasjer często musi radzić sobie z trudnymi klientami oraz licznymi problemami: między innymi brakiem drobnych.

Co, jeśli kasjer nie ma jak wydać reszty? 

Kasjerzy zazwyczaj bardzo pilnują tego, by w kasetce kasy znajdowały się drobne, dzięki którym nie będą mieć problemu z wydaniem reszty klientom. Nie zawsze jest to jednak możliwe - wiele osób płaci banknotami o wysokich nominałach. Czasami okazuje się, że gdy kolejny klient chce zapłacić stuzłotowym banknotem, kasjer nie ma już jak wydać. 

W tej sytuacji zwykle zaczyna się problem. Niektórzy klienci zapłacą kartą lub znajdą drobne, inni będą utrzymywać, że kasjer ma obowiązek wydawania reszty. 

Część kasjerów mniej lub bardziej uprzejmie informuje o braku drobnych w kasie, odmawiając sprzedaży. Klienci często żądają wezwania kierownika, jednak i ten zazwyczaj rozkłada ręce. Sytuacja potrafi skończyć się nawet awanturą w sklepie. Kto ma rację - żądający wydania reszty konsument czy odmawiający sprzedaży kasjer?

Czy kasjer musi mieć jak wydać pieniądze?

Klienci nierzadko potrafią robić drobne zakupy za kilka złotych, a następnie płacić np. stuzłotowymi banknotami. Takie sytuacje bywają dla kasjerów frustrujące - są świadomi tego, że już niebawem może zabraknąć im drobnych. Jednak czy wydawanie reszty to coś, o co powinni się martwić? Czy mają taki obowiązek?

Odpowiedzi należy szukać w Kodeksie cywilnym. Na szczególną uwagę zasługuje art. 535, którego treść brzmi: „Przez umowę sprzedaży sprzedawca zobowiązuje się przenieść na kupującego własność rzeczy i wydać mu rzecz, a kupujący zobowiązuje się rzecz odebrać i zapłacić sprzedawcy cenę”. Pozostaje pytanie: co w przypadku, gdy klient posiada kwotę wyższą od ceny towaru? Czy kasjer musi mieć jak wydać?

Nie ma żadnego przepisu ani aktu prawnego, który określałby, jak postępować w tej sytuacji. To znaczy, że w kwestii wydawania reszty mamy do czynienia z luką w prawie. Rozwiązanie jest jedno - zastosować inne przepisy, najlepiej ogólne, które rozwiążą tę kwestię. 

Czy kasjer może odmówić sprzedaży, gdy nie ma drobnych?

Z racji tego, że nie istnieje przepis dotyczący wydawania reszty, najbliższym okazuje się art. 354 Kodeksu cywilnego. Brzmi on następująco:

„§ 1. Dłużnik powinien wykonać zobowiązanie zgodnie z jego treścią i w sposób odpowiadający jego celowi społeczno-gospodarczemu oraz zasadom współżycia społecznego, a jeżeli istnieją w tym zakresie ustalone zwyczaje - także w sposób odpowiadający tym zwyczajom.

  • 2. W taki sam sposób powinien współdziałać przy wykonaniu zobowiązania wierzyciel”.

Z jednej strony więc sprzedawca powinien zapewnić klientowi możliwość dokonania zakupu, z drugiej jednak - nie zawsze jest w stanie to zrobić. Właśnie dlatego należałoby wziąć pod lupę zasady współżycia społecznego, według których kasjer powinien wydać resztę klientowi, gdy kupuje on produkt, płacąc kwotę zbliżoną do jego ceny. Jeśli zaś konsument chce zapłacić za jeden bochenek chleba banknotem stuzłotowym, sprzedawca nadal może, choć wcale nie musi tego robić. 

Co może zrobić klient, gdy kasjer nie wyda mu reszty?

Prawo wskazuje jasno - niezbyt dużo. Niektórzy sądzą, że w tym przypadku zastosowanie może mieć art. 135 Kodeksu wykroczeń, mówiący, że: „Kto, zajmując się sprzedażą towarów w przedsiębiorstwie handlu detalicznego lub w przedsiębiorstwie gastronomicznym, ukrywa przed nabywcą towar przeznaczony do sprzedaży lub umyślnie bez uzasadnionej przyczyny odmawia sprzedaży takiego towaru, podlega karze grzywny”. Inni zauważają, że jest on zbyt surowy, co więcej, sprzedawca może bronić się, podając za uzasadnienie art. 354 Kodeksu cywilnego i zasady współżycia społecznego.

Choć nie ma przepisu, który jasno wskazywałby na to, że sprzedawca ma obowiązek wydawania reszty, przyjęło się, że to robi - o ile tylko ma taką możliwość.